Çarşamba, Ağustos 10, 2022

Çanakkale’de Savaşan Anzak Askerlerinin Mektupları

Şüphesiz ki Birinci Dünya Savaşı tarihe yön veren en büyük olaylardan biridir. Sadece birçok sınır yeniden çizilmekle kalmamış, aynı zamanda da bu dönemi yaşayan insanların düşünceleri ve psikolojileri de derinden etkilenmiştir. Peki, tüm bu kişiler çatışmayı nasıl yaşadılar? Çanakkale cephesinde savaşan anzak askerlerinin mektuplarından döneme dair az da olsa bu konuda fikir edinmemiz mümkün. bkz. 18 Mart Çanakkale Zaferi ile İlgili Kompozisyon

Bu mektup, savaşmaya katılan Büyük Batı Demiryolu Denetim ofisinin personeli tarafından gönderilen birçok mektuptan biridir.

3 Ekim 1915

Harold William Cronin, Çanakkale.
Doğum: 9 Mayıs 1880, Alay: 4. Seaforth Highlanders.

Rütbesi: 20 Mayıs 1915’te 5. Teğmen’e terfi etti.
Ölüm: 2 Aralık 1917 Filistin.

Sayın Bay Welsh,

Siperlere girmeden birkaç saat önce buradaydık; sekiz gün boyunca siperlerde kaldık ve daha sonra Dinlenme Kampı olarak adlandırılan yere geçtik. Sanırım bunu siperlerden ayırmak gerekiyor çünkü erkekler bütün gün yol ve hendek yapımında çalışıyorlar ve hem tüfek hem de topçu ateşi altında bunu yapıyorlar. Dün sabah saat 7’de buraya geldik ve saat 9’da bombardımana tutulduk.

Siperlerde durum oldukça kötüydü. Çok dar ve kokuyor. Birileri her zaman saklanıyor ve top ateşine tutuluyor. Sekiz günlük bir dönüş gerçekten oldukça uzundu çünkü yorucu bir çalışmaydı. Dinlenmek için bile döndüğünüzde bir alarmda hemen hazır olmalısınız.

Ülke gerçekten oldukça güzel ve Güney Galler’deki tepeler ve vadiler gibi, ancak herhangi bir dere veya nehir yok. Bu kez yaklaşık her ay, ay boyunca yağmur yağdı ve daha sonra bir sonraki yağışlı mevsime kadar bir damla bile göremedik. Ama o kadar görkemli bir güneş olmasına rağmen bir şey yanlış bir şey ve gerçekten göründüğü kadar sağlıklı değil. Bence sineklerin güneşle, ısıyla ve hala gömülmemiş ölü bedenlerle bir ilgisi var. Burada milyonlarca sinek bulunuyor ve her yerdeler. Bir fincan çayı bir kapak olmadan yere koymayı deneyin; ağzı hemen ölü sineklerle kaplanacaktır. Bu bir oyun. Tabii ki hepimizin ağları var, eğer ilaçlarımız olmasaydı şimdiye dek çoktan endişelenmeliydik.

Bolca biftek ve ordu bisküvisi alıyoruz, ancak ekmek ve taze et hala lüks ve hiçbir şey satın almak mümkün değil. Burası kimsesizler ülkesi olmalıydı çünkü görülecek herhangi bir tür ev ya da bina yok ve sinekler dışında tek canlılar yeşil kanaryalar ve kertenkeleler.

birinci dünya savaşı - mektup
Birinci Dünya Savaşı – Mektup Örneği

Tepelerin ters tarafını inşa eden sığınaklarda yaşıyoruz. Bu sığınıklar sadece deliklerden ibaret. Ama her biri de biraz kazma ve birkaç su geçirmez levha ile çok rahat yapılabilir. Hiçbir şekilde top ateşi geçirmez değiller ve burada ilk gecem boyunca uyuduğum biri tamamen içine doğru bir ateş tarafından göçtü. Neyse ki o sırada evde değildim. Şimdi başka bir tane sığınak var. Bir fotoğrafını çekmeyi denemeliyim ve bunun nasıl olduğunu görmenize izin vermeliyim. Size yer altı sığınıklarımızdan birinin fotoğrafını göndermeliyim.

Buradaki her şey, yapım veya alımdan sorumlu Alay’ın adını taşır. Örneğin, siperlerimizden bu kampa yaptığımız yola “New BedfordRd” deniyor ve aldığımız ve şimdi işgal ettiğimiz sırt ordu haritaları BedfordRidge olarak adlandırılıyor. Haritamı doldurup renklendirdim ve en çok olmasa da en gelişmiş çizgilerden biri olduğunu görüyorum. Bu sırtın üzerinde durduğumuzu ve şu ana dek ne kadar çok ülke kat ettiğimizi görmek mümkün, ancak çılgınca heyecanlanacak bir şey yok. Her pozisyon, başka bir itme girişiminde bulunulmadan ve her şey sadece istikrarlı bir ilerleme olmadan önce mümkün olduğunca güçlendirilir. Bir şey aniden olabilir, umarım sadece olur.

Burada çok büyük gemilerimiz vardı ve onlar da birkaç gündür kaleleri ağır bir şekilde bombalıyorlar. Körfezde duran ve kara bataryalarının hendekleri bombalamasına yardımcı olan kruvazörler, monitörler vb. Bir ışık görüyorsunuz; sonra bom sesini ve başımızın üzerinden geçen bombanın çığlığını duymadan önce uzun süre bekliyorsunuz. Sonra hızlı bir şekilde yuvarlak bir görüntü ve bazen patlamayı duymadan önce bombanın siperlerde veya üzerinde patladığını görüyorsunuz. Bize yönelik mermilerin patlama sesini ilk duyduğumuzda artık oradan çıkmak için çok geç olmuş oluyor.Geçen gün üç memur, onurları dışında herhangi bir zarar görmeden sırtlarına yaslanmış ve altı kişiden daha fazlası yaralanmadan gömülmüştür. Yine de her zaman durum böyle değil.

Gitmek için zaman bulabildiğimizde burada oldukça iyi bir banyo var. Plaj düşmanın tam görünümünde olduğu ve mermi ateşinin altında kaldığı için bize hitap etmeyecekti. Soyunma ve yüzme sırasında Türklerin bir bombanın bedeline değecek bir adamı düşünmeyeceği umuduyla asla on metreden daha yakın olmayız. Askerlerin birbirine çok yakın tuttuğu bazı kayıplar yaşadık, ancak bir çay bardağını bir hafta veya daha fazla süre yıkadıktan sonra, hendek tozunun ve buradaki kötü kokunun bir kısmından kurtulmak ve tekrar temiz olmak biraz zor. En azından burası gerçekten şimdiye kadar sahip olduğumuz en iyi banyo. En azından su oldukça sıcak ve berrak.

Tüm hastane işleri koyda duran bir gemide yapılıyor. Vakalar ciddi veya uzun sürecek işlemler gerektiriyorsa, her gün gelen hastane gemilerinden birine naklediliyor ve daha sonra üslerden birine veya İngiltere’ye geri dönüyor. Birlikler gece ya da gündüz ateş altında kalmalarına rağmen karaya çıkarıyoruz, böylece bir askerin gemiden hiç inmeden aynı üsse geri dönmesi mümkün.

Dışarıda büyük bir yolculuk yaptık. Tüm memurlar için ya devlet salonları ya da 1. sınıf kabinler vardı. Besinler çoğunlukla Hindistan ya da Avustralya boyunca sıradan bir yolculuk yaparken olması gerektiği gibi aynıydı. Her zamanki kabin görevlileri ve garsonlar oradaydı. Bizim için tam olarak bir zevk gezisi değildi, hatırlamanın zor olduğu bir anıydı. Yine de bu iki haftanın tadını çıkardık…

Saygılarımla,

H.W. Cronin, Teğmen.

Bazıları hastaneye dönene kadar yüzbaşılık yapıyorum.


Çanakkale Savaşında Anzak Askerlerinin Mektupları

104 yıl önce Gelibolu Yarımadası’na cepheden savaşmak için gelen bir Anzak askerinin ailesine yazdığı mektup, Çanakkale Cephesi’nde verdiği mücadeleyle kahramanlık destanı yazan Mehmetçik’in düşmanına da dostça davrandığını gözler önüne seriyor.

Anzak Askerinin Mektubunun Satır Araları

Anzak askerinin 3 sayfalık mektubunda yer alan satırlardan bazıları şöyle:

“Sevgilim Addie;

Sağlığımın iyiye gittiğinden haberdar etmek için sizlere kısa bir not daha… Başka bir şeye dönüşmemesini umduğum hafif bir soğuk algınlığı dışında oldukça iyiyim. Trende tanıştığın Bay Murray de kendisini hatırladığını umuyor. Şimdilik burada her şey sakin ancak bu durumun uzun süreceğini zannetmiyorum, keza rüzgarın ne yönden eseceğini kimse bilemez.

Bu hafta iki gün boyunca Türkler çok dost canlısıydı. Hem onlar hem de bizim çocuklar siperlerimizden çıktık. Bizdeki et ve diğer şeylere karşılık, sigara ve tütün verdiler. Les’ten hiçbir haber alamıyorum ve aynı taburdan çocuklarla her fırsatta bazı soruşturmalar yaptım. Tahminim o ki bu mektubu alana kadar nerede olduğu ve neler yaptığına dair bir şeyler duymuş olacaksın. But, gastrit nedeniyle şu an hastanede ama bence çok kötü değil ve en kısa sürede aramızda olacak. Mektubunda istasyondaki birinin bir fotoğrafla ilgili Rube’a bir şeyler sorduğunu söylemiştin. Ayrılmadan önce tüm bunlar tamamen aklımdan çıkmış. Kış ve soğuk rüzgarlar kapıda, dolayısıyla hava giderek soğuyor. Fred B, Sydney’den tüm çocuklarla birlikte eve dönmek istediğini söylüyor ama buna izni yok.”


Bir Anzak Askerinin Mektubu

Bir anzak askerinin Çanakkale savaşı sırasında ailesine yazdığı mektup.

10 AĞUSTOS 1915 – GELİBOLU

Sevgili ve bir zamanlar mutlu ailem;

Gelibolu cehenneminden hepinize merhaba! Bu mektubu size yazmak niyetinde değildim. Aslında ben artık kimseyle konuşmak kimsenin, kimsenin yüzünü görmek istediğimden de emin değilim. Hem siz benim buraya cehennem dediğime bakamayın burası hakikaten güzel bir yer. Üzerleri toz toprakla örtülmeden önce zeytin ağaçlarının bolluğu, savaşa aldırmadan her yanda pıtır pıtır açan kırmızı gelinciklerin neşesi, akşamları yarımadayı kızıla boyayarak batan güneşin insanın içini acıtan güzelliği ve bir de Gelibolu bülbülleri. Gelibolu’da hâlâ un ufak olmadan kalan küçük bir ruh parçam mevcutsa bunu bülbüller sağlamıştır. Eğer o sırada bir Türk öldürmüyor ya da Türkler tarafından öldürülmüyorsak, Gelibolu’nun muhteşem gurubunu seyrediyoruz. Ege Denizi’nin içine gömülen güneşin biraz önce Pasifik Okyanusu’ dan yükselerek Yeni Zelanda’ da ki ertesi günü aydınlattığını bilmek insanın canını acıtıyor. Fakat bu acı hissi çok kısa sürüyor, sonra yeniden katılaşıyorum.

Artık saatlerce hiçbir şey hissetmiyor ve duymuyorum. Bu arada sadece bakıyor, saklanıyor, ateş ediyor, süngü takıyor, düşman öldürüyor, bit ayıklıyor, yemek diye verdikleri kuru bisküvi, kraker, kuru et parçalarını kemiriyor, zaman olursa yatıyor, çok ender olarak da uyuyorum. Ben artık sadece bir Anzak askeriyim. Ne sevdiğim şarkılar, yemekler, kokular ne de sevdiğim insanlar… Ben artık bir sayıyım. Yaşayan bir sayı. Ölürsem o zaman da bir sayı olacağım. ‘Vatan uğruna kahramanca’ ölmüş bir sayı. Kahramanca ve vatan uğruna! Kahramanlık mı’ Hadi yaa. Kahramanlık zorla olmaz. Vatana gelince… Burası Türklerin vatanı ve bu savaş bizim savaşımız değil. Bizler İngilizlerin de söyledikleri gibi sadece ‘hevesli oğlan çocukları’yız. Asıl kahraman olan Türkler. ‘Johnny Türk’ dediğimiz Türkler vatanlarını savunmak için bize karşı çok ağır şartlar altında direniyorlar ve kahramanca ölen asıl onlar.

Geçen hafta ölüleri gömmek için karşılıklı ateş kes ilan edildiğinde ilk defa Türkleri yakından ve canlıyken gördük. Türkler bize anlatılan canavarlara benzemiyordu. Onlar da gözlerinde endişe ve keder olan genç insanlardı. Onlarında arkalarında bekleyen üzüntülü aileleri, yaşlı anne-babaları, karıları belki de sevgileri vardı. Onlar da yaralanınca acı çekiyor, onlar da gencecik hayallerini bırakıp ölüyorlar. Türkler de insandı.

Bana süt ikram eden iki Türk’e ben de konserve et verdim, ama kabul etmediler. Bu sığır etidir dediysem de inanmadılar. Aslında anlamadılar. O zaman ellerimle kafama boynuz yapıp öküz gibi böğürdüm. Güldüler. Ben de güldüm. Orada savaş meydanında etrafımız askerlerin cesetleriyle doluydu, biz düşmandık ve birbirimize gülüyorduk. Bana süt ikram eden Türklerden bir ‘sen no İngiliz’ diye şaşırarak sordu. ‘Ben İngiliz değilim’ dedim. Sonra elini uzattı ‘ben TÜRK’ dedi. Bana uzatılan eli tuttum. Orada, Gelibolu’nun en kanlı savaşlarının yapıldığı o tepede, el sıkıştık. Ben artık bu adamla nasıl düşman olabilirdim’ Ben bu adamla neden düşman olmuştum ki’ Düşmanım o anda artık arkadaş Türk olmuştu. Ben bu savaşta ölmeyi reddediyorum. Bu benim savaşım değil. Fakat yaşamak için de hiç isteğim kalmadı.

Allahım günahlarımı affet.
Hepinizi çok seviyorum.
Ebediyen sizin oğlunuz.
Alistair John TAYLOR
GELİBOLU 1915

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Son Yazılar

İçinde Mektup Geçen Şarkılar

Türkçe’nin Mektuplu Şarkılarının Hikayeleri Haberleşmek, duygularımızı anlatmak, belki usulca aşkımızı ilan etmek ya da arkamızda bıraktıklarımıza kendimizi ifade etmek amacıyla...

Paul Celan’ın “Corona” Şiir Analizi | Aşk ve Pandemi

Makale Özeti 2020 yılı tarih sayfalarında daha şimdiden, Corona virüs salgınının dünyanın her yerinde milyonlarca can aldığı bir pandemi yılı...

Edebi Mektup Nedir, Özellikleri Nelerdir?

Edebi mektup nedir sorusu pek çok insan tarafından sorulan ve edebi mektubun özelliklerinin anlaşılabilmesini sağlayan kritik öneme sahip bir...

Sizin İçin Seçtiklerimiz